Μεταξύ των δώδεκα Αποστόλων συναντούμε και τον Θωμά, τον λεγόμενο Δίδυμο. Για πολλούς είναι «ο άπιστος Θωμάς», όχι ο μαθητής που δεν πίστευε αλλά ο μαθητής που ζήτησε αποδείξεις ώστε να πεισθεί.

Οι τρεις Ευαγγελιστές, ο Ματθαίος (ι΄ 3), ο Μάρκος (γ΄ 18) και ο Λουκάς (α΄ 15 & Πράξ. α΄ 13) αναφέρουν το όνομα του Θωμά στον κατάλογο των δώδεκα Αποστόλων. Ο Ιωάννης, επίσης αναφέρει τον Απόστολο Θωμά σημειώνοντας «Θωμᾶς ὁ λεγόμενος Δίδυμος» (Ιω. κ΄ 24 & κα΄ 2).

Το όνομά του, «Τέομα», στην αραμαϊκή γλώσσα σημαίνει δίδυμος.

Δεν είναι βέβαιο αν ήταν πράγματι δίδυμος με άλλο παιδί που γεννήθηκε ταυτόχρονα.

Οι αγιογραφικές πληροφορίες για τον Απόστολο Θωμά είναι σχετικά λίγες και γι’ αυτό έχουν εγερθεί κατά καιρούς αυθαίρετες ερμηνείες για το πρόσωπό του. Προσπάθησαν να εντοπίσουν τίνος δίδυμος αδελφός ή αδελφής υπήρξε. Κάποιοι τον ταυτίζουν με τον αναφερόμενο από τον Ματθαίο (ιγ’ 55) αδελφόθεο Ιούδα.

Μάλιστα οι πολέμιοι του Χριστού συγγραφείς υποστηρίζουν ότι αυτός υπήρξε δίδυμος αδελφός του Κυρίου, παρά τις αντίθετες μαρτυρίες των Ευαγγελίων, θέλοντας να πλήξουν την υπερφυσική ενανθρώπηση του Θεού Λόγου!

Σύμφωνα με αρχαία παράδοση, την οποία αποδέχεται η Εκκλησία μας, ο Θωμάς ήταν δίδυμος αδελφός κάποιας Λυδίας ή Λυσίας. Κάποια άλλη παράδοση αναφέρει ότι ήταν δίδυμος αδελφός κάποιου Ελεάζαρου.

Τί αναφέρουν τα Ευαγγέλια για τον άγιο

Ο Άγιος Θωμάς ήταν Ιουδαίος στην καταγωγή και ασκούσε το επάγγελμα του ψαρά. Ο τρόπος με τον οποίο τον κάλεσε ο Κύριος στον κύκλο των δώδεκα Αποστόλων δε μας είναι γνωστός. Πολύ λίγες είναι και οι πληροφορίες που μας δίνουν τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων για τον Απόστολο Θωμά, ενώ λίγα λόγια του Αγίου συγκράτησαν και έγραψαν οι Ευαγγελιστές.

Στη μία περίπτωση ο Κύριος λέγει στους Αποστόλους «καὶ ὅπου ἐγώ ὑπάγω οἴδατε, καὶ τὴν ὁδὸν οἴδατε.», δηλαδή εσείς, οι μαθητές μου, ξέρετε που πηγαίνω τώρα, όπως ξέρετε και τον δρόμο που οδηγεί εκεί. Στα λόγια αυτά απαντά ο Θωμάς: «Κύριε, οὐκ οἴδαμεν ποῦ ὑπάγεις· καὶ πῶς δυνάμεθα τὴν ὁδὸν εἰδέναι;» δηλαδή δεν ξέρουμε πού πηγαίνεις και αφού δεν ξέρουμε τον τόπο, πώς μπορούμε να ξέρουμε τον δρόμο που οδηγεί εκεί;» (Ιω ιδ΄ 4-5)

Σε άλλη περίπτωση παίρνει τον λόγο ο Θωμάς, όταν ο Κύριος και οι μαθητές του βρίσκονται στην πέραν του Ιορδάνου χώρα για να αποφύγουν τον πρόωρο διωγμό των Ιουδαίων. Τότε τους είπε ο Κύριος ότι πέθανε ο Λάζαρος στη Βηθανία και πρέπει να επιστρέψουν εκεί. «Λάζαρος ὁ φίλος ἡμῶν κεκοίμηται· ἀλλὰ πορεύομαι ἵνα ἐξυπνίσω αὐτόν… εἶπεν οὖν Θωμᾶς ὁ λεγόμενος Δίδυμος τοῖς συμμαθηταῖς· ἄγωμεν καὶ ἡμεῖς ἵνα ἀποθάνωμεν μετ’ αὐτοῦ.» (Ιω. ια΄ 14.16).

Και στις δύο αυτές περιπτώσεις φαίνεται ο χαρακτήρας του Θωμά. Είναι άνθρωπος που σκέπτεται, που ζυγίζει τον κάθε του λόγο. Σχετικά ορθολογιστής, δεν ακούει επιπόλαια τον κάθε λόγο και αυτό που σκέπτεται έχει το θάρρος να το εκφράσει με τον δικό του τρόπο. Ένας από τους πιο αφοσιωμένους μαθητές, τον οποίο διακρίνει το θάρρος και η μέχρις αυτοθυσίας αγάπη του προς τον Χριστό.

Ψηλαφίζοντας τον Θεό

Η τρίτη και βαρυσήμαντη περίπτωση που αναφέρουν τα ευαγγέλια σχετικά με τον Θωμά, είναι η απαίτησή του να δει αναστημένο τον Χριστό, να ψηλαφίσει τις πληγές Του και τότε να πιστέψει στην Ανάστασή Του.

Μας περιγράφει το γεγονός αυτό ο Ιωάννης (κ΄ 19-29)

__________

Οὔσης οὖν ὀψίας τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ τῇ μιᾷ τῶν σαββάτων, καὶ τῶν θυρῶν κεκλεισμένων ὅπου ἦσαν οἱ μαθηταὶ συνηγμένοι διὰ τὸν φόβον τῶν Ἰουδαίων, ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς καὶ ἔστη εἰς τὸ μέσον, καὶ λέγει αὐτοῖς· εἰρήνη ὑμῖν. Καὶ τοῦτο εἰπὼν ἔδειξεν αὐτοῖς τὰς χεῖρας καὶ τὴν πλευρὰν αὐτοῦ. Ἐχάρησαν οὖν οἱ μαθηταὶ ἰδόντες τὸν Κύριον. Εἶπεν οὖν αὐτοῖς ὁ ᾿Ιησοῦς πάλιν· εἰρήνη ὑμῖν. Καθὼς ἀπέσταλκέ με ὁ πατήρ, κἀγὼ πέμπω ὑμᾶς. Καὶ τοῦτο εἰπὼν ἐνεφύσησε καὶ λέγει αὐτοῖς· λάβετε Πνεῦμα ῞Αγιον· ἄν τινων ἀφῆτε τὰς ἁμαρτίας, ἀφίενται αὐτοῖς, ἄν τινων κρατῆτε, κεκράτηνται. Θωμᾶς δὲ εἷς ἐκ τῶν δώδεκα, ὁ λεγόμενος Δίδυμος, οὐκ ἦν μετ’ αὐτῶν ὅτε ἦλθεν ὁ ᾿Ιησοῦς. Ἔλεγον οὖν αὐτῷ οἱ ἄλλοι μαθηταί· ἑωράκαμεν τὸν Κύριον. Ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς· ἐὰν μὴ ἴδω ἐν ταῖς χερσὶν αὐτοῦ τὸν τύπον τῶν ἥλων, καὶ βάλω τὸν δάκτυλόν μου εἰς τὸν τύπον τῶν ἥλων, καὶ βάλω τὴν χεῖρά μου εἰς τὴν πλευρὰν αὐτοῦ, οὐ μὴ πιστεύσω. Καὶ μεθ’ ἡμέρας ὀκτὼ πάλιν ἦσαν ἔσω οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ καὶ Θωμᾶς μετ’ αὐτῶν.

Ἔρχεται ὁ ᾿Ιησοῦς τῶν θυρῶν κεκλεισμένων, καὶ ἔστη εἰς τὸ μέσον καὶ εἶπεν· εἰρήνη ὑμῖν. Εἶτα λέγει τῷ Θωμᾷ· φέρε τὸν δάκτυλόν σου ὧδε καὶ ἴδε τὰς χεῖράς μου, καὶ φέρε τὴν χεῖρά σου καὶ βάλε εἰς τὴν πλευράν μου, καὶ μὴ γίνου ἄπιστος, ἀλλὰ πιστός. Καὶ ἀπεκρίθη Θωμᾶς καὶ εἶπεν αὐτῷ· ὁ Κύριός μου καὶ ὁ Θεός μου. Λέγει αὐτῷ ὁ ᾿Ιησοῦς· ὅτι ἑώρακάς με, πεπίστευκας· μακάριοι οἱ μὴ ἰδόντες καὶ πιστεύσαντες.

___________

Σύμφωνα με τον Ευαγγελιστή, κατά την εμφάνιση του Χριστού στους Αποστόλους μετά την Ανάστασή Του, ο Θωμάς απουσίαζε. Τα Ευαγγέλια δε μας λένε για ποιο λόγο απουσίαζε ο Θωμάς την ώρα που ήρθε ο Κύριος στους Αποστόλους. Όμως οι πατέρες της Εκκλησίας, πιστεύουν ότι ο Θωμάς «οἰκονομικῶς οὐχ εὑρέθη μέτ’ αὐτῶν», ότι δηλαδή κατ’ οικονομίαν Θεού, κατά το θέλημα του Θεού δεν βρέθηκε μαζί τους. Και τούτο έγινε για να υπάρχει μία ακόμη μαρτυρία και πιστοποίηση της αναστάσεως του Κυρίου και από άνθρωπο δύσπιστο που ερεύνησε και πίστεψε.